Introductie
Angstklachten behoren tot de meest voorkomende psychische problemen in Nederland. Ongeveer 20% van de Nederlanders krijgt in hun leven te maken met een angststoornis. Van paniekstoornissen tot sociale angst, van gegeneraliseerde angst tot specifieke fobieën – angst kan het dagelijks functioneren ernstig belemmeren.
Wie met angstklachten kampt, heeft gelukkig verschillende behandelopties. Twee veelgebruikte therapievormen zijn cognitieve gedragstherapie (CGT) en hypnotherapie. Beide hebben hun eigen aanpak, voordelen en toepassingsgebieden. Maar welke is het meest geschikt voor jouw specifieke situatie?
In dit artikel vergelijken we deze twee effectieve therapievormen, zodat je een geïnformeerde keuze kunt maken op je weg naar herstel.
Wat is cognitieve gedragstherapie (CGT)?
Cognitieve gedragstherapie is een vorm van psychotherapie die zich richt op het identificeren en veranderen van negatieve gedachtenpatronen en gedragingen. De basisgedachte is dat onze gedachten onze gevoelens en gedrag beïnvloeden. Door bewust te worden van onhelpzame gedachten en deze uit te dagen, kunnen we andere gevoelens en gedrag ontwikkelen.
Hoe werkt CGT bij angstklachten?
Bij angstklachten helpt CGT je om:
- Je angstige gedachten te herkennen en te onderzoeken
- Deze gedachten uit te dagen met behulp van bewijzen en logica
- Alternatieve, meer realistische gedachten te ontwikkelen
- Vermijdingsgedrag stapsgewijs aan te pakken door blootstelling
- Praktische vaardigheden te leren om met angst om te gaan
Een CGT-traject verloopt meestal volgens een vast patroon. Eerst breng je samen met de therapeut je gedachten, gevoelens en gedrag in kaart. Vervolgens leer je technieken om negatieve denkpatronen te herkennen en te veranderen. Daarnaast ga je vaak ‘huiswerk’ doen in de vorm van gedragsoefeningen of het bijhouden van een gedachtendagboek.
CGT heeft een sterke wetenschappelijke basis. Talloze studies hebben aangetoond dat het effectief is bij verschillende angststoornissen, waaronder gegeneraliseerde angststoornis, sociale angst en paniekstoornissen.
Wat is hypnotherapie?
Hypnotherapie is een therapievorm die gebruik maakt van hypnose – een natuurlijke staat van gefocuste aandacht en ontspanning – om toegang te krijgen tot het onderbewustzijnOnderbewustzijn Het deel van de geest dat invloed heeft op gedrag en gevoelens, maar waarvan men zich niet altijd bewust is.. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, verlies je tijdens hypnose niet de controle. Je blijft bewust en kunt te allen tijde uit de hypnose komen.
Hoe werkt hypnotherapie bij angstklachten?
Bij angstklachten helpt hypnotherapie om:
- De dieperliggende oorzaken van angst aan te pakken
- Negatieve associaties en angstreacties te herprogrammerenHerprogrammering Het proces van het veranderen van vastgeroeste gedachtepatronen of overtuigingen in de geest om nieuw, positiever gedrag of reacties te bevorderen.
- Nieuwe, kalmerende reactiepatronen te installeren
- Het zelfvertrouwen en de innerlijke rust te versterken
- Sneller en dieper verandering te bewerkstelligen dan alleen via bewuste processen
Een hypnotherapie-traject bij RISE Hypnotherapie begint met een uitgebreid intakegesprek waarin de therapeut je angstklachten in kaart brengt en de achterliggende patronen verkent. Vervolgens volgen meestal 2-3 sessies waarin je via hypnose werkt aan het transformeren van de angstreacties. Vaak krijg je ook een gepersonaliseerde audio-opname mee voor thuis, om het effect te versterken.
Hoewel hypnotherapie minder uitgebreid is onderzocht dan CGT, groeit de wetenschappelijke onderbouwing. Studies tonen aan dat hypnotherapie effectief kan zijn bij angststoornissen, specifieke fobieën en stress-gerelateerde klachten.
Verschillen tussen CGT en hypnotherapie
Bewuste versus onbewuste benadering
Het grootste verschil zit in de benadering: CGT werkt voornamelijk met het bewuste denken, terwijl hypnotherapie direct toegang zoekt tot het onderbewustzijn, waar diepgewortelde angstreacties zijn opgeslagen.
CGT is een rationele, cognitieve aanpak die je leert je gedachten te analyseren. Hypnotherapie daarentegen werkt meer met beelden, suggestiesSuggesties Ideeën of gedachten die tijdens een hypnotherapiesessie aan het onderbewustzijn worden gepresenteerd om positieve veranderingen in gedrag of perceptie te bevorderen. en emoties in een ontspannen staat, waarbij het kritische denken tijdelijk op een lager pitje staat.
Tijdsduur en aantal sessies
CGT vergt doorgaans meer sessies – vaak 12 tot 20 bijeenkomsten verspreid over 3-6 maanden. Het is een geleidelijk proces dat tijd vergt om gedachtenpatronen en gedrag structureel te veranderen.
Hypnotherapie kan vaak sneller resultaat geven. Bij RISE Hypnotherapie zien we regelmatig significante verbetering na 2-4 sessies. Dit komt doordat hypnotherapie direct ingrijpt op het niveau waar de angstreactie is geprogrammeerd.
Actieve rol van de cliënt
CGT vraagt een actieve, bewuste inzet tussen de sessies door. Je moet oefeningen doen, gedachten registreren en uitdagen, en blootstellingsoefeningen uitvoeren.
Ook bij hypnotherapie is je inzet belangrijk, maar deze verloopt anders. Je luistert bijvoorbeeld naar een audio-opname en laat het onderbewustzijn het werk doen. De veranderingen verlopen vaak meer ‘vanzelf’, zonder constante bewuste inspanning.
Vergoeding en toegankelijkheid
CGT wordt vaak (deels) vergoed door zorgverzekeraars, zeker wanneer uitgevoerd door een GZ-psycholoog of psychotherapeut.
Hypnotherapie valt meestal onder complementaire zorg en wordt minder vaak vergoed vanuit de basisverzekering. Sommige aanvullende verzekeringen bieden wel vergoeding. Hoewel het op korte termijn duurder kan lijken, is hypnotherapie door het lagere aantal benodigde sessies vaak kostenefficiënter.
Wanneer is CGT mogelijk effectiever?
CGT kan bijzonder effectief zijn bij:
- Mensen met een sterk analytische denkstijl die graag begrijpen ‘waarom’ ze doen wat ze doen
- Personen die baat hebben bij een zeer gestructureerde aanpak met duidelijke oefeningen
- Specifieke angsten waarbij bewuste gedragsverandering cruciaal is, zoals sociale angst
- Situaties waarin comorbiditeit met andere psychische klachten speelt die baat hebben bij CGT
- Mensen die moeite hebben zich over te geven aan de hypnotische staat
Wanneer is hypnotherapie mogelijk effectiever?
Hypnotherapie kan de voorkeur hebben bij:
- Mensen die vastzitten in praattherapie en behoefte hebben aan een andere aanpak
- Personen met irrationele angsten die niet goed reageren op logisch redeneren
- Specifieke fobieën met een duidelijke trigger, zoals vliegangst of claustrofobie
- Angsten met een sterke lichamelijke component, zoals paniekaanvallen
- Mensen die snel resultaat zoeken of niet lang in therapie willen blijven
- Personen die gevoelig zijn voor suggestieSuggesties Ideeën of gedachten die tijdens een hypnotherapiesessie aan het onderbewustzijn worden gepresenteerd om positieve veranderingen in gedrag of perceptie te bevorderen. en gemakkelijk in trance komen
Combinaties en geïntegreerde behandelingen
Steeds vaker zien we dat therapeuten elementen van beide benaderingen combineren voor een optimaal resultaat. Bij RISE Hypnotherapie integreren we vaak cognitieve technieken in het traject.
Een behandeling kan bijvoorbeeld beginnen met hypnotherapie om snel de acute angst te verminderen, gevolgd door enkele CGT-elementen om de resultaten te bestendigen en handvatten voor de toekomst te bieden.
Deze geïntegreerde aanpak biedt het beste van beide werelden: de snelheid en diepgang van hypnotherapie, gecombineerd met de praktische vaardigheden en inzichten van CGT.
Praktijkvoorbeelden
Om een beeld te geven van hoe CGT en hypnotherapie kunnen werken bij angstklachten, beschrijven we hieronder enkele hypothetische scenario’s gebaseerd op veelvoorkomende ervaringen in therapie.
Casus 1: Paniekaanvallen bij autorijden
Een persoon met paniekaanvallen tijdens het autorijden op de snelweg besluit CGT te proberen. Na een jaar therapie heeft hij meer inzicht in zijn angstpatronen en vermijdingsgedrag, maar de lichamelijke paniekreacties blijven aanwezig. In zo’n geval zou hypnotherapie kunnen helpen om het onderbewusteOnderbewust Het deel van de geest dat niet op een bepaald moment in het bewustzijn is, maar dat gevoelens, gedachten, verlangens en herinneringen bevat waarvan men zich niet bewust is. angstmechanisme te doorbreken, waardoor autorijden zonder paniek mogelijk wordt.
Casus 2: Sociale angst bij presentaties
Iemand met sociale angst heeft moeite met spreken in groepen en vreest negatieve beoordeling. CGT kan effectief zijn door negatieve gedachten zoals “ze vinden me incompetent” uit te dagen en door middel van stapsgewijze blootstelling presentaties minder spannend te maken. Na een aantal sessies voelt de persoon zich zekerder en kan zonder extreme angst presenteren.
Casus 3: Overmatige piekergedachten
Een persoon met voortdurende piekergedachten over allerlei aspecten van het leven merkt dat dit leidt tot slapeloze nachten en chronische spanning. Hypnotherapie zou kunnen helpen om het stressniveau te verlagen en een diepere ontspanning te bereiken. Vervolgens kan een korte CGT-behandeling helpen om specifieke denkpatronen aan te pakken, waardoor de persoon zich minder overweldigd voelt door negatieve gedachten.
Zelf een keuze maken
Bij het kiezen tussen CGT en hypnotherapie kun je jezelf de volgende vragen stellen:
- Hoe urgent is mijn probleem? Heb ik snel resultaat nodig?
- Vind ik het prettig om te analyseren en te begrijpen, of wil ik liever direct verandering?
- Heb ik al andere therapieën geprobeerd? Met welk resultaat?
- Spreekt de rationele aanpak van CGT me aan, of voel ik meer voor de intuïtieve benadering van hypnotherapie?
- Hoe sta ik tegenover hypnose? Ben ik open voor deze ervaring?
Ongeacht de therapievorm is de persoonlijke klik met je therapeut cruciaal. Een goed intakegesprek kan je helpen voelen of de therapie en therapeut bij je passen. Bij RISE Hypnotherapie bieden we altijd een uitgebreid intakegesprek om samen te bepalen wat de beste aanpak is voor jouw specifieke situatie.
Conclusie
Zowel cognitieve gedragstherapie als hypnotherapie zijn effectieve methoden voor het behandelen van angstklachten. De keuze hangt af van je persoonlijke voorkeuren, de aard van je angst, je eerdere ervaringen met therapie, en praktische overwegingen zoals tijd en budget.
CGT biedt een gestructureerde, bewuste aanpak met een sterke wetenschappelijke basis, maar vraagt meer tijd en sessies. Hypnotherapie kan sneller resultaat geven door direct met het onderbewustzijn te werken, al is de wetenschappelijke onderbouwing nog in ontwikkeling.
Voor veel mensen is een geïntegreerde of opeenvolgende aanpak ideaal, waarbij de voordelen van beide therapievormen worden benut.
Ben je onzeker over welke therapievorm het beste bij jou past? Neem dan contact op met RISE Hypnotherapie voor een vrijblijvend intakegesprek. Samen bekijken we wat het beste aansluit bij jouw situatie en klachten.
Bronvermelding
- American Psychological Association. (2017). Clinical Practice Guideline for the Treatment of PTSD.
- Kirsch, I., Montgomery, G., & Sapirstein, G. (1995). Hypnosis as an adjunct to cognitive-behavioral psychotherapy: A meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 63(2), 214-220.
- Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. (2020). Zorgstandaard Angststoornissen.
- Trimbos Instituut. (2023). Angststoornissen in Nederland: Facts and Figures.
- Valentine, K. E., Milling, L. S., Clark, L. J., & Moriarty, C. L. (2019). The efficacy of hypnosis as a treatment for anxiety: A meta-analysis. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 67(3), 336-363.